Zeynep Dilara Akyürek / Milliyet.com.tr – Maltepe’de ilk 3 katı sabahın ilk saatlerinde çöken 7 katlı binada yıkımın olası sebepleri araştırılırken pek çok iddia da peş peşe geliyordu. Bu tip ‘pasta’ gibi çökmelerin olduğu yapılarda yaşananların nedenleri arasında oldukça dikkat çekici ihtimaller bulunuyordu. Ancak bu yapı özelinde, bulunduğu zeminin sağlamlığı da dikkat çekmekte. Çünkü 2 katı kaçak olan 7 katlı bu apartman Kartal ve Trakya Formasyonları üzerinde bulunuyordu. Peki ama bu ne demek? Yıkımın perde arkasında neler var? Orta Doğu Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kemal Önder Çetin yıkımın perde arkasındaki olası problemleri Milliyet.com.tr’ye anlattı.
YAPININ KONUMUNDA SAĞLAMLIK DETAYI! ‘KARTAL-TRAKYA FORMASYONU’
Binada yaşanan çökmenin sebebinin yapılan incelemeler sonucunda tespit edilmesi bekleniyor. Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen de ilk inceleme ve araştırmalarda elde edilen bulgularla ilgili yaptığı açıklamayla binada en üst iki katının kaçak çıkıldığının tespit edildiğini vurguladı. Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen: “Mesele tam da binanın iskânda kaç katlı olduğu. 80’li yıllarda yapılmış bir bina ve projesini arşivden çıkarttığımızda gördüğümüz binanın üzerinde kaçak iki katın olduğunu gördük. İskânı 5 kat görünüyor, iki kat kaçak çıkılmış. Belediye arşivimizdeki tutanakları kontrol ettik binanın böyle bir durumu olduğunu gördük.” Üstelik yapının çökme şekli de pek çok şeyi ifade ediyordu. 7 katlı binanın kaçak kat çıkılmasını açıklayan bir çökme şekli olduğunu anlatan Maltepe Belediye Başkanı ‘kolonların taşıma kapasitesinin aşılmış’ olabileceğine dikkat çekti.
1980 VE 1990’LARDA YAYGINDI! ‘TÜM YÜKLER ÜST ÜSTE BİNİYOR’
Binanın şekli, ülkemizdeki pek çok yapıya benziyordu. Temel ve zemin katın diğer katlara oranla daha dar tasarlanmış olması ve yapının üst katlarının kenarlara doğru çıkma yapılmış olması aslında son derece riskli bir sistemi ortaya çıkarıyordu. Bu kez olması gereken ‘süreklilik kuralı’ atlanmış oluyor ve yapının dev ağırlığı altında son derece kırılgan hale gelen kolon ve kirişler gereğinden fazla yoruluyordu. Bu kadar yükü taşıyacak şekilde inşa edilmeyen yapılar ise ülkemizde belirli yıllarda oldukça fazla inşa edilmişti. Prof. Dr. Kemal Önder Çetin bunu şöyle açıkladı:
“Taban alanı üst katlardan dar olan, çıkmalarla genişletilmiş binalarda üst kat kolonları çoğu zaman alttaki kirişlerin üzerine oturur. Bu durum taşıyıcı sistemde düşey süreksizlik yaratır ve yükler dolaylı, dışmerkez bir yoldan aktarılır. Geniş çıkmalar ayrıca katlar arasında ani kütle değişimine, yani kütle düzensizliğine yol açar. Giriş katının tavan yüksekliğinin fazla olması da bu kattaki kolonları narinleştirir. Bu durum yatay yükler altında yumuşak ve zayıf kat oluşturur. Düşey yükler altında ise burkulma ve eksenel kapasite kaybı riskini artırır. Bu tür tasarımlar 1980 ve 1990’ların yapı stokunda yaygındır. Yapı, tasarlandığı dönemde geçerli olan 1975 Deprem Yönetmeliği ve TS500-1984’e uygun tasarlanmış olsa bile o dönemde kolon uçlarında sıklaştırılmış etriye ve 135° kancalı sargı donatısı uygulaması yaygın değildi. Bugünkü anlamıyla ‘güçlü kolon–zayıf kiriş’ yaklaşımı mevcut değildi. Sahada karılan düşük dayanımlı betonlar (BS14–BS16 ve altı) ile betona aderansı zayıf olan nervürsüz S220 donatı da o dönemlerde yaygın olarak kullanılıyordu.”
MİKRO ÇATLAKLARIN BÜYÜMESİNİ HIZLANDIRIYOR! FAYA 15 KİLOMETRE UZAKLIKTA
News
