Çalışıyor musunuz? Hayır, ev hanımıyım!
Bu iki cümle arasında, üzerinde pek düşünmediğimiz büyük bir çelişki var.
Sabah çoğu zaman evdeki herkesten önce kalkıyor. Kahvaltıyı hazırlıyor, evi düzenliyor, çocuklarla ilgileniyor, alışverişi planlıyor, mutfağın eksiğini hesaplıyor, aile bütçesini denkleştirmeye çalışıyor. Kimi zaman yaşlı veya hasta bakımını üstleniyor.
Üstelik mesaisi saat 17.00’de bitmiyor.
Hafta sonu yok.
Yıllık izin yok.
Bütün bunları yapan kadın kendisini tek bir cümleyle tarif etmeye zorlanıyor: “Çalışmıyorum”
Çünkü modern ekonomik düzen bize ücret karşılığında yapılan işi “çalışma”, evin içinde yapılan işi ise hayatın doğal akışı olarak görmeyi öğretti. Bu bakış açısına göre ekonominin ölçemediği her şey değersiz.
Ev hanımları, emeğin görünmez kılındığı bu düzende, bir hanenin gündelik hayatının devamlılığını sağlıyor. Televizyon yorumcusu değiller, fenomen değiller, akademisyen değiller; ancak Türkiye’nin en etkili kanaat önderleri listesinde ilk sıradalar.
Bir çocuk ilk değer yargılarını nerede öğreniyor?
İyi ile kötü arasındaki ayrımı ilk kimden duyuyor?
Komşuya, akrabaya, öğretmene, devlete, topluma hatta siyasete ilişkin ilk kanaatleri hangi sohbetlerin içinde şekilleniyor?
Toplum dediğimiz büyük yapı yalnızca Meclis kürsüsünden, televizyon stüdyolarından veya sosyal medyadan etkilenmiyor.
Bir kısmı mutfakta, bir kısmı sofrada, bir kısmı da akşam çayı sohbetlerinde şekilleniyor.
Bu nedenle ev hanımının yaptığı şey yalnızca “ev işi” değil. Aynı zamanda kültürel aktarım, değer üretimi ve gündelik iletişim işi. Bir kuşağın diğerine ne bırakacağını belirleyen görünmez mekanizmanın önemli aktörlerinden biri ev hanımları.
Ev hanımları aynı zamanda büyük bir seçmen kitlesi. Siyaset elbette onların farkında. Ama nasıl?
Sosyal destek politikalarının muhatabı olarak mı?
Emeklilik talebinde bulunan bir kesim olarak mı?
Aile bütçesindeki daralmadan etkilenen bir seçmen olarak mı?
Seçim dönemlerinde kapısı çalınacak büyük bir seçmen grubu olarak mı?
Yoksa düşüncesi, itirazı, beklentisi ve çevresini etkileme gücü bulunan bağımsız bir siyasi özne olarak mı?
Ev hanımlarını yalnızca ekonomik olarak desteklenmesi gereken bir kesim olarak görmek, onları eksik okumaktır. Çünkü onlar ekonominin sonuçlarıyla teoride değil, doğrudan gündelik hayatın içinde karşılaşıyor.
Enflasyonu yalnızca açıklanan rakamlardan değil, market poşetinden okuyor. Alım gücündeki değişimi grafiklerden önce pazarda fark ediyor. Gelir-gider dengesini ekonomik raporlardan değil, ay sonunu getirirken görüyor. Çocuğun servis ücretini, mutfak masrafını, elektrik faturasını, kışlık hazırlığını aynı bütçenin içinde denkleştirmeye çalışan insan için ekonomi zaten gündelik hayatın kendisi.
Çağımız görünürlük ile gücü neredeyse eş anlamlı hale getirdi. Takipçiniz varsa etkilisiniz. Ekrandaysanız önemlisiniz. Unvanınız varsa varsınız. Maaşınız yüksekse yaptığınız iş değerli.
Oysa toplum sadece görünen insanlardan ibaret değil. Bazen bir insan, herhangi bir unvana sahip olmadan bir evin ekonomisini yönetir. Bir krizi büyümeden çözer. Çocuk yetiştirir. Değer aktarır. Aile içindeki iletişimi ayakta tutar. Gündelik hayatın dağılmasını engeller. Kararnamesi yoktur, kürsüsü yoktur, makamı yoktur ama kararları etkiler, sözü dinlenir, değerlerin, alışkanlıkların ve kanaatlerin oluşmasında güçlü bir yere sahiptir.
Bu açıdan bakıldığında Türkiye’nin “görünmeyen iktidarı” evlerimizin içinde; fakat biz bütün bu emeğin üzerini üç kelimeyle çiziyoruz: “Çalışmıyor, ev hanımı.”
News
